Herbarz szlachty WKL

Przedmowa

Z początku r. 1996 przy współudziale współpracowników Narodowego Archiwum Historycznego Białorusi przygotowują się i ukazują się drukiem tomu z serii "Herbarz szlachty białoruskiej" ("Гербоўнік беларускай шляхты"). Poza tym, są szeroko znane publikacje końca XIX - początku XX wieków herbarzów szlachty oddzielnych terytorialnych jednostek WKL, zawartych po materiałach spraw wywodowych ziemskich sądów praktycznie od razu po pierwszym rozbiorze Rzeczypospolitej i okupacji wschodnich terytoriów WKL rosyjskim imperium.

Pełna lista źródeł:

  1. "Гербоўнік беларускай шляхты", том I-VIII, 2002-2024 [1]
  2. "Вялікае Княства Літоўскае. Энцыклапедыя ў 2 тамах", 2007
  3. "Herbarz szlachty prowincyi witebskiej" - "Herold Polski", Krakow - 1899 [3]
  4. "Оршанскій гербовникъ" - "Историко-юридическіе матеріалы, извлеченные изъ актовыхъ книгъ губерній Витебской и Могилевской, хранящихся въ центральномъ архивѣ въ Витебскѣ и изданные подъ редакціей и.д. архиваріуса сего архива Дм. Ив. Довгялло", выпуск XXVIII, часть II, Витебскъ - 1900
  5. "Малы гербоўнік Рагачоўскай шляхты", 2008-2010
  6. "Малы гербоўнік Наваградзкай шляхты", 1997 [6]
  7. "Малы гербоўнік Халопеніцкай шляхты", 1999
  8. S.Dziadulewicz "Herbarz rodzin tatarskich w Polsce", Wilno - 1929 [8]
  9. S.Dumin "Herbarz rodzin tatarskich Wielkiego Księstwa Litewskiego", Gdańsk - 2006 [9]
  10. T.Gajl "Herbarz Polski od średniowiecza do XX wieku", Gdańsk - 2007 [10]
  11. W. Wittyg "Nieznana szlachta polska i jej herby", Kraków - 1908 [11]
  12. T. Gajl "Odmiany herbów szlachty Polski. XIV-XX wiek" - 2025
  13. J. Ciechanowicz "Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego". Tom II-V, Rzeszów - 2001
  14. J. Ciechanowicz "Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego". Tom VI, Wilno - 2006
  15. Cz. Malewski "Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku" (Powiaty lidzki, oszmiański i wileński). Warszawa - 2016
  16. Cz. Malewski "Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku" (Powiat święciański i trocki). Warszawa - 2022
  17. Є. Чернецький "Правобережний гербівник. Том I Шляхта Васильківського, Таращанського та Звенигородського повітів", Біла Церква - 2006
  18. B. Starzyński "Herby Rzeczypospolitej Polskiej i W. X. Litewskiego". Tom I-XIV - rękopis
  19. G. Błaszczyk "Herbarz szlachty żmudzkiej", Warszawa - 2015
  20. А. Залівака, серыя "Шляхта Вялікага Княства Літоўскага":
    • "Шляхта Магілёўскай губерні. Радаводы. Фасцыкул III", 2013
    • "Шляхта Віцебскай губерні. Радаводы. Кніга I", 2017
    • "Шляхта Віцебскай губерні. Радаводы. Кніга II", 2017

Na podstawie tych wydań systematyzowałem materiał i przedstawiam Waszej uwadze uporządkowany spis herbów szlachty i herbowych.

Herby szlacheckie były zrekonstruowane po rysunkach, przedstawionych w wydaniach, i adaptowane odpowiednio do reguł współczesnej nauki heraldycznej. Wizerunki niektórych herbów ukazują się w internecie po raz pierwszy.

Ogólne reguły przedstawienia informacji

  1. Nazwiska osób herbowych podaje się w mianowniku liczby pojedynczej.
  2. Herby są posortowane według alfabetu.
  3. Z wierzchu wizerunku herbu daje się jego nazwa.
  4. W dołowi wizerunku herbu, w klamrach, przyprowadzają się alternatywne nazwy, że wspominają się w podanych źródłach.
  5. W przypadku obecności odmienności herbu od klasycznego wariantu, po jego nazwie, wskazuje się skrót "odm." - "odmienny".
  6. Dla ułatwienia nawigacji informacyjnej, po najechaniu kursorem (lub „tapnięciu” na urządzeniu mobilnym) na nazwisko osoby herbowniej, wyświetla się indeks alfanumeryczny wskazujący źródło:
    • (tom A, B , W i t.d.)(№ artykuła) - "Herbarz szlachty białoruskiej"
    • ("J" = tom Je, Jo, Ż)(№ artykuła) - "Herbarz szlachty białoruskiej" tom VI
    • ("Z" = tom Z, I)(№ artykuła) - "Herbarz szlachty białoruskiej" tom VII
    • ("К1-" = tom K część 1)(№ artykuła) - "Herbarz szlachty białoruskiej" tom VIII część 1
    • ("К2-" = tom K część 2)(№ artykuła) - "Herbarz szlachty białoruskiej" tom VIII część 2
    • WKL[tom 1 lub 2](№ strony) - "Encyklopedia WKL"
    • Hw(№ listy) - "Herbarz witebski"
    • Ho(№ artykuła) - "Herbarz orszański"
    • Hc(№ artykuła) - "Herbarz chołopienicki"
    • Hn(№ artykuła) - "Herbarz nowogródzki"
    • Hr(№ artykuła) - "Herbarz rohaczewski"
    • c(№ tomu-№ strony) - "Ciechanowicz - Rody rycerskie"
    • m(I-№ strony) - "Malewski - 2016 rok"
    • m(II-№ strony) - "Malewski - 2022 rok"
    • z(№ tomu-№ strony) - "Herbarz szlachty żmudzkiej"
    • pb(№ tomu-№ strony) - "Herbarz prawobrzeżny"
    • Ht(№ strony) - "Herbarz tatarski" (S.Dumin)
    • zM(№ artykuła) - "Zalivaka-Szlachta mohylewska"
    • zW[księga 1 lub 2](№ artykuła) - "Zalivaka-Szlachta witebska"